تنظیم وضعیت عمومی بدن در شرایط دشوار جسمی و روحی

  • رتبه1 از 5
  • چهارشنبه ۱۲ خرداد ۱۴۰۰

  • دریافت پی دی اف محتوا

    تنظیم وضعیت عمومی بدن در شرایط دشوار جسمی و روحی وظیفه کدام هورمون است

    تنظیم هورمونی

    دستگاه عصبی با همۀ توانایی خود و انشعاباتی که در تمام نقاط بدن دارد، تنها دستگاه هماهنگ کنندۀ بدن نیست. بسیاری از رفتارهای بدن به نوع دیگری از ارتباط و هماهنگی بین بخش‌های مختلف بدن نیاز دارند که ایجاد آن به عهدۀ دستگاه هورمونی است.

    تنظیم وضعیت عمومی بدن در شرایط دشوار جسمی و روحی

    دستگاه هورمونی

    گروهی از غدد و یاخته‌هایی که هورمون تولید می‌کنند، دستگاه هورمونی را تشکیل می‌دهند. هورمون‌ها ترکیبات شیمیایی در بدن هستند که از دستگاه هورمونی ترشح، و وارد خون می‌شوند. هورمون‌ها از طریق خون به اندام یا اندام‌های هدف خود می‌رسند و فعالیت آنها را تنظیم (کم یا زیاد) می‌کنند. اندام هدف شامل مجموعۀ خاصی از یاخته‌های حساس به هورمون است.

    اطلاعات جمع‌آوری کنید (صفحهٔ 48 کتاب درسی)

    دربارۀ محل دقیق هریک از غدد دستگاه هورمونی اطلاعاتی را جمع‌آوری، و گزارش آن را در کلاس ارائه کنید محل دقیق این غده‌ها عبارتند از: 1- هیپوفیز: زیر مغز (هیپوتالاموس) 2- تیروئید: زیر حنجره 3- پاراتیروئید: پشتی تیروئید 4- پانکراس: پشت معده جلوی مهره اول و دوم کمر 5- فوق کلیه: چسبیده به بالای دو کلیه 6- بیضه‌ها: زیر شکم داخل کیسه بیضه 7- تخمدان‌ها: دو طرف داخل شکم در پایین و جلوی روده (کنار رحم)

    اعمال هورمون‌ها

    دستگاه هورمونی اعمال مختلفی مانند فرایندهای یاخته‌ای، رشد، تولید مثل و مقابله با فشارهای روحی و جسمی را در بدنمان واپایش می‌کند. تنظیم رشد بدن: چرا بعضی از افراد رشد غیرطبیعی دارند؟ چه عواملی در آن مؤثرند؟ هورمون رشد یکی از هورمون‌هایی است که در تنظیم رشد بدن ما دخالت دارد. این هورمون از غدۀ زیر مغزی (هیپوفیز) ترشح می‌شود که در زیر مغز قرار دارد. (شکل 2)

    تنظیم وضعیت عمومی بدن در شرایط دشوار جسمی و روحی شکل 2 - غدهٔ زیرمغزی و محل آن

    هورمون رشد با تأثیر بر استخوان‌ها باعث رشد قدِ ما می‌شود. (شکل 3) این هورمون همچنین با تأثیر بر استخوان‌ها تولید یاخته‌های خونی را زیاد می‌کند و جذب کلسیم را در استخوان افزایش می‌دهد. رشد قد تا حدود 20 سالگی ادامه دارد. ترشح کم یا زیاد هورمون رشد در این دوران، باعث ایجاد ناهنجاری‌هایی مثل کوتاه قدی و بلند قدی غیرعادی می‌شود.

    تنظیم وضعیت عمومی بدن در شرایط دشوار جسمی و روحی شکل 3 - محل تأثیر هورمون رشد

    تنظیم سوخت و ساز: هورمون‌های غدۀ تیروئید فرایندهایی را واپایش می‌کنند که نتیجۀ آنها تولید و ذخیرۀ انرژی در یاخته‌های بدن است و با این عمل، انرژی مورد نیاز یاخته‌ها را در مواقع مختلف تأمین می‌کنند. غدۀ تیروئید در زیر حنجره قرار دارد. (شکل 4)

    تنظیم وضعیت عمومی بدن در شرایط دشوار جسمی و روحی شکل 4 - غدهٔ تیروئید آیا می‌دانید؟ خستگی زودرس، خواب آلودگی و کمبود انرژی می‌تواند از علائم کم کاری تیروئید باشد. همچنین خستگی، اختلال در خواب، کاهش وزن و عرق کردن زیاد می‌تواند از نشانه‌های پرکاری تیروئید باشد.

    هورمون‌های این غده در کودکی باعث رشد بهتر اندام‌ها به ویژه مغز و در بزرگسالی باعث افزایش هوشیاری می‌شوند. در ساخته شدن هورمون‌های غدۀ تیروئید، ید به کار می‌رود که تیروئید، آن را از خون جذب می‌کند؛ بنابراین مصرف غذاهای یددار مثل ماهی یا استفاده از نمک یددار به جای نمک معمولی در کارکرد این غده مؤثر است.

    اطلاعات جمع‌آوری کنید (صفحهٔ 49 کتاب درسی)

    پزشکان سفارش می‌کنند که برای جلوگیری از ناهنجاری‌های تیروئیدی بیشتر از نمک یددار استفاده کنید. ید موجود در نمک، ناپایدار است و به مرور کاهش می‌یابد. بررسی کنید که آیا نمک موجود در خانۀ شما یددار است؟ برای جلوگیری از کاهش ید در نمک یددار چه روش‌هایی را باید اجرا کرد؟ روش‌های جلوگیری از کاهش ید در نمک یددار: 1- قرار ندادن در معرض نور مستقیم خورشید یا رطوبت 2- نگه داری در ظروف بدون منفذ پلاستیکی، چوبی، شیشه‌ای، رنگی دربسته و سفالی و... 3- مصرف این نوع نمک حداکثر تا 6 ماه پس از خرید

    تنظیم قند خون: در سال گذشته با نوعی از بیماری قند (دیابت) به نام بیماری قند بزرگسالی آشنا شدید که چاقی، عدم تحرک و خوردن بیش از حد کربوهیدرات و چربی، احتمال بروز آن را بیشتر می‌کند. نوع دیگری از بیماری قند، که بیماری قند جوانی یا وابسته به انسولین نامیده می‌شود به میزان ترشح هورمون انسولین مرتبط است. در این نوع بیماری قند، که بیشتر ارثی است، کاهش انسولین باعث افزایش قند خون و بروز نشانۀ بیماری قند می‌شود. همچنین با غدۀ لوزالمعده (پانکراس) و نقش‌های آن در دستگاه گوارش آشنایید. این غده با دو نوع هورمون کاهنده (انسولین) و افزاینده قند (گلوکاگون) در تنظیم قند خون نیز نقش اساسی دارد. وقتی آب میوه‌ای را می‌نوشیم، گلوکز آن جذب می‌شود و میزان قند خون بدن را افزایش می‌دهد. بالا رفتن قند خون، لوزالمعده را تحریک می‌کند تا هورمون انسولین را به داخل خون ترشح کند. انسولین روی یاخته‌های کبد اثر می‌گذارد و آنها را به جذب گلوکز از خون وادار می‌کند. یاخته‌های کبد، گلوکز را برای استفاده در آینده به صورت گلیکوژن ذخیره می‌کنند. در مواقعی مانند گرسنگی، که قند خون پایین می‌آید، لوزالمعده هورمون افزاینده را وارد خون می‌کند تا با اثر بر یاخته‌های کبد و تجزیۀ گلیکوژن قندخون را افزایش دهد.

    تنظیم وضعیت عمومی بدن در شرایط دشوار جسمی و روحی شکل 6 - تنظیم قند خون آیا می‌دانید؟ میزان طبیعی قند خون (قند ناشتا: FBS) 75 تا۱۱۰ میلی گرم در هر دسی‌لیتر (۱۰۰ سانتی‌متر مکعب) خون است.

    مقابله با فشارهای روحی و جسمی: تا به حال در چه موقعیت‌هایی،فشار روحی و جسمی را تجربه کرده‌اید؟ در این مواقع در رنگ پوست، ضربان قلب و میزان عرق کردن شما چه تغییراتی رخ می‌دهد؟ وقتی ما در وضعیت ویژه‌ای مانند ترسیدن، مرگ عزیزان، تصادف، ناراحت شدن از رفتار دیگران و… قرار می‌گیریم، تغییراتی در رفتار و بدن ما رخ می‌دهد که ابتدا شدت آن بیشتر است ولی بعد از مدتی از شدت آن کاسته می‌شود؛ مثلاً فشارخون، ضربان قلب و تنفس زیاد می‌شود؛ رنگ چهره تغییر می‌کند و گاهی با خشم یا حتی گریه کردن همراه می‌شود. در این گونه موارد نیز دستگاه‌های تنظیم کنندۀ عصبی و هورمونی به کمک بدن می‌آیند؛ به ویژه بعضی هورمون‌ها که از غدد فوق کلیه ترشح می‌شوند. هورمون‌های این غده به روش‌های مختلف در این حالت به بدن کمک می‌کنند؛ مثلاً قندخون، فشارخون و ضربان قلب را افزایش می‌دهند. چون بالا رفتن این موارد در مدت طولانی خطرناک است، پس از مدتی ترشح این هورمون‌ها خود به خود کاهش می‌یابد.

    تنظیم وضعیت عمومی بدن در شرایط دشوار جسمی و روحی شکل 7 - غده فوق کلیه آیا می‌دانید؟ یکی از هورمون‌های غدۀ فوق کلیه با تجزیۀ پروتئین‌های بدن و تبدیل آنها به قند باعث افزایش قند خون می‌شود و یکی دیگر از آنها با جذب سدیم بیشتر به داخل خون فشارخون را بالا می‌برد تا نیاز بدن ما در حالت خاص تأمین شود.

    گفت‌وگو کنید (صفحهٔ 51 کتاب درسی)

    قرار گرفتن طولانی مدت در وضعیت فشار روحی و ناراحتی‌های عصبی برای بدن خطرناک است؛ چرا؟ در این باره با اعضای گروه خود گفت‌وگو کنید. وقتی بدن در شرایط دشوار روحی و عصبی مثل اضطراب یا استرس قرار می‌گیرد، مانند کشوری در حال جنگ توان و انرژی خود را مصرف می‌کند در نتیجه ذخایرش تمام می‌شود و عوارضی مثل افزایش استرس، اضطراب، افسردگی، خستگی، سر درد، عصبانیت، وسواس، پیری زودرس، سوزش معده، سکته قلبی، میگرن و... ایجاد می‌کند.

    تنظیم کلسیم خون: می‌دانید که کلسیم در استحکام استخوان‌ها و دندان‌ها نقش دارد. علاوه بر این کلسیم نقش‌های دیگری نیز در بدن دارد؛ مثلاً عملکرد صحیح اعصاب و ماهیچه‌های بدن ما با وجود کلسیم امکان پذیر است؛ بنابراین میزان کلسیم خون باید تنظیم شود که این کار با کمک هورمون‌ها انجام می‌شود. یکی از این هورمون‌ها از غده‌هایی که در پشت تیروئید قرار دارند (پاراتیروئید)، ترشح می‌شود. این هورمون با تأثیر بر کلیه‌ها، روده و استخوان‌ها باعث افزایش یون کلسیم در خون می‌شود. (شکل8)

    تنظیم وضعیت عمومی بدن در شرایط دشوار جسمی و روحی شکل 8 - تنظیم کلسیم خون

    تنظیم تغییرات جنسی (بلوغ): دختر یا پسر بودن انسان از ابتدای تشکیل جنین مشخص شده است؛ ولی اگر به نوزاد پسری، لباس دخترانه بپوشانیم یا برعکس، شناسایی جنسیت آنها دشوار خواهد بود. در دورهٔ بلوغ، که بین کودکی و نوجوانی قرار دارد، تغییراتی در فرد بروز می‌کند که با وجود آنها تفاوت‌های ظاهری دو جنس مشخص‌تر می‌شود. بروز این صفات، که به صفات ثانویهٔ جنسی معروف‌اند با دخالت هورمون‌های جنسی مردانه و زنانه انجام می‌شود. غدد جنسی در مردان بیضه‌ها و در زنان تخمدان‌ها هستند. (شکل 9)

    تنظیم وضعیت عمومی بدن در شرایط دشوار جسمی و روحیشکل 9 - الف) غدد جنسی مرد

    تنظیم وضعیت عمومی بدن در شرایط دشوار جسمی و روحیب) غدد جنسی زن

    بیضه‌ها در کیسهٔ بیضه قرار دارند؛ از دورهٔ بلوغ به بعد، ضمن تولید تعداد زیادی یاخته‌های جنسیِ نر، زامه (اسپرم) هورمون جنسی مردانه را نیز به خون ترشح می‌کنند. این هورمون ضمن تحریک رشد اندام‌های مختلف به ویژه ماهیچه‌ها و استخوان‌ها باعث بروز صفات ثانویه در مردان می‌شود؛ مثل بم شدن صدا، روئیدن مو در صورت و قسمت‌های دیگر بدن. تخمدان‌ها در محوطهٔ شکم و کنار رحم قرار دارند. تخمدان‌ها از دورهٔ بلوغ به بعد فعال می‌شوند و در انسان به طور معمول هر ماه یک عدد یاخته جنسی ماده (تخمک) را آزاد می‌کنند. همچنین تخمدان‌ها با تولید هورمون‌های جنسی زنانه ضمن رشد اندام باعث بروز صفات ثانویه در زنان مثل رشد سینه‌ها، رشد استخوان لگن و رویش مو در بعضی از قسمت‌های بدن می‌شوند.

    اطلاعات جمع‌آوری کنید (صفحهٔ 53 کتاب درسی)

    دربارهٔ صفات ثانویه در جانوران دیگر اطلاعاتی را جمع‌آوری، و گزارش آن را به صورت تصویری یا پرده نگار در کلاس ارائه کنید. یال شیر نر، پر طاووس نر، دم قرقالول نر، تاج خروس و... از صفات ثانویه جنسی در جانوران است.

    تنظیم ترشح هورمون‌ها: مقدار ترشح هورمون‌ها بسیار کم است؛ ولی همان مقدار هم باید به طور دقیق واپایش شود؛ زیرا افزایش یا کاهش آن باعث ایجاد بیماری می‌شود. همان گونه که می‌دانید با خوردن یک مادهٔ غذایی شیرین، قند خون افزایش می‌یابد. لوزالمعده با ترشح انسولین باعث کاهش قند خون می‌شود. خونی که قند آن با انسولین تنظیم شده است با عبور از لوزالمعده بر آن تأثیر می‌گذارد و ترشح انسولین را کاهش می‌دهد؛ به همین صورت بسیاری از غدد، مقدارهورمون تولیدی خود را براساس تغییر ترکیب خون تنظیم می‌کنند که به آن خود تنظیمی می‌گویند. غدهٔ زیرمغزی نیز با ترشح بعضی از هورمون‌ها در واپایش غدد دخالت دارد. این غده هم به نوبهٔ خود تحت نظارت مغز قرار دارد. بنابراین بعضی از کارها دربدن با هماهنگی هر دو دستگاه عصبی و هورمونی انجام می‌شود.

    فکر کنید (صفحهٔ 54 کتاب درسی)

    با توجه به مطالبی که دربارهٔ تنظیم عصبی و هورمونی آموخته‌اید، جدول زیر را کامل کنید.

    نوع تنظیم سرعت ماهیت ماندگاری
    عصبی زیاد الکتریکی کم
    هورمونیکم (تدریجی)شیمیاییزیاد

    ارائه شده توسط : حسین ایزدی

    در وب سایت : پرشین جم


    تحقیق و مقالات | | بازدید | : mohsenfalse

    ارسال دیدگاه برای پست : تنظیم وضعیت عمومی بدن در شرایط دشوار جسمی و روحی

  • سمیه بنازاده در مورد :پوشش سخت بعضی ازبی مهرگان دریا سه حرفی میگه :

    پوشش سخت بعضی از بی مهرگان دریا سه حرفی

    پنجشنبه ۱۱ آذر ۱۴۰۰ 1 روز پیش

  • N در مورد :نتیجه بررسی و داوری نگارش هفتم صفحه ۵۳ میگه :

    عالی بود

    پنجشنبه ۱۱ آذر ۱۴۰۰ 1 روز پیش

  • 세다엿 ㅣ???????? در مورد :ایا سریال کره ای سرنوشت فصل دوم دارد میگه :

    سریال کره ای سرنوشت فصل دوم دارد

    یکشنبه ۷ آذر ۱۴۰۰ 5 روز پیش

  • سیما در مورد :در روایات نگاه به چه چیزهایی سفارش شده میگه :

    هر دو مورد

    یکشنبه ۷ آذر ۱۴۰۰ 5 روز پیش

  • undefined در مورد :در روایات نگاه به چه چیزهایی سفارش شده میگه :

    از تشکیل دهنده این سایت خیلی خیلی تشکر میکنم😌

    سه شنبه ۹ آذر ۱۴۰۰ 4 روز پیش

    • ...

    به نظر تان در پرشین جم چه مطالبی درج شود؟