تحقیق در مورد یخدان ها و  یخچال های قدیمی - کلاس سوم

  • رتبه3 از 5
  • جمعه ۱۳ دی ۱۳۹۸
  • به دلیل درخواست دوستان متن عوض شد و متن جدید جایگزین شد


    یخدان یا یخچال، گونه‌ای ساختمان است که در معماری قدیم ایران برای تولید و نگه‌داری یخ ساخته می‌شد. معمولاً هر یخچال دارای یک استخر و یک دیوار بلند (بنام حصار) و یک مخزن گنبددار بود. حصار طوری ساخته می‌شد که تمام روز سایه آن بر استخر می‌افتاد و از گرم شدن آب استخر جلوگیری می‌کرد. یخی را که در زمستان در استخر یخچال درست می‌شد می‌شکستند و در خزانه انبار می‌کردند و در فصل گرما آن را به کار می‌بردند.

    از نظر هنر معماری و نیز دانش مهندسی، یخچال یکی از بهترین مصداق‌های دانش «انسان-طبیعت-معماری» و تعامل انسان با رفتارهای طبیعت و عناصر طبیعی در فصول مختلف سال است.

    کارکرد

    بنای یخچالهای قدیمی، غریب‌ترین عناصر معماری هستند که نه تنها مورد بی مهری قرارگرفته، بلکه تقریباً به بوته فراموشی سپرده شده‌اند. در وجود یخچالها و تولیداتش که در قلب تابستانهای داغ و سوزان، خنکای آب گوارا را به درون خانه‌ها می‌کشاند، رمز و رازی وجود دارد که حکایت از معجز ه فروتنانه خشت خام و دست‌های پرتوان معمار فرزانه‌ای می‌کند که به عشق خدمت به خلق، خشت بر خشت نهاده‌است.

    در سرتاسر خطه ایران زمین و به خصوص در مناطق گرم و خشک که دارای تابستانهای طاقت فرسا می‌باشند، یخ همواره از ضروریات مردم به‌شمار می‌رفته که علاوه بر خنک نمودن آب شرب، برای حفظ خوراکی‌ها نیز مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است. برخلاف آب انبارها و برکه‌های عمومی آب آشامیدنی در شهرها و روستاها که احداث آن‌ها از مبانی خیرات محسوب می‌شده و ساختمان و آبش وقف بوده، یخچالها منابع درآمد زیادی برای صاحبانش به‌شمار می‌رفته‌اند.


    تاریخچه



    از پیشینه تاریخی یخچالها تا دوره صفوی اطلاعات دقیقی در دست نیست. هر چند در متون تاریخی و داستانها و اشعار قبل از دوره صفوی استفاده از یخ به وفور یافت می‌شود؛ اما از نحوه تولید آن سخنی به میان نیامده است. قدیمی‌ترین مدارک، مربوط به سفرنامه «شاردن» سیاح فرانسوی دوره صفوی است.

    شاردن در سال ۱۰۷۶ هجری، در این سفرنامه به طرز تهیه یخ در یخچالهای شهر اصفهان پرداخته، وی می‌نویسد: «در یک محوطهٔ گود، گودال عمیقی رو به شمال حفر می‌کنند و در مقابل آن مربع‌هایی به عمق شانزده تا بیست شست به مانند تشتکی فراهم می‌آورند، آنگاه شامگاهان اینها را از آب مالامال می‌سازند … صبحگاهان که کاملاً منجمد می‌شود آن را با رندهٔ باغبانی یا شن کش می‌شکنند و تکه‌تکه می‌کنند و تمام این قطعات را در گودال مزبور روی هم انبار می‌کنند و در آنجا دوباره تا حد امکان به تکه‌های کوچکتر مبدل می‌کنند، چون هر اندازه یخ بیشتر خرد شود بهتر منجمد می‌شود. سپس حوضچه‌های مربع شکل را مانند روز گذشته با آب تازه پر می‌کنند و هنگام غروب با کدوهای قلیانی دسته دار (آب پاش) قطعات یخ گودال را آب پاشی می‌کنند تا بهتر به هم بچسبند. بعد از اقلاً هشت روز کار مداوم به ترتیب بالا، قطعات یخ به ضخامت پنج تا شش پا به دست می‌آید، و آن وقت شب هنگام مردم معمولی محله را جمع می‌نمایند و اینان با فریاد و هلهله و شادی عظیم در حالتی که مشعل‌هایی پیرامون گودال افروخته شده با آهنگ ساز و ابزار طرب که برای تهییج آنان نوخته می‌شود در گودال فرود می‌آورند… در مدت شش هفته، یک توازی (معادل ۱/۰۴۹ متر) و بیشتر به گودی و درازا و پهنای مطلوب انباشته مالامال از یخ می‌گردد…» (سیاحت نامهٔ شاردن، ترجمهٔ محمد عباسی، ج ۴، ص ۲۷۰–۲۷۲)

    قدیمی‌ترین تصاویر از یخچالهای دوران صفویه هم به شاردن نسبت داده شده‌است، که در سفرنامهٔ خود دورنمایی از شهر کاشان را به تصویر کشیده و یخچالهای این شهر را بیرون از قلعه و برج و باروی شهر نشان داده‌است.

    «کرنلین بروین» هلندی نیز که در سال ۱۱۱۴ هـ.ق. وارد ایران شد تصویری از یک یخچال در شهر قم را در کتاب خود آورده که یکی از مهم‌ترین اسناد تاریخی از یخچال‌های دورهٔ صفوی است. در این تصویر مخزن یخچال را گنبدی از نوع «رک زینه ای» تشکیل می‌دهد و دیوار سایه انداز آن در سمت چپ عکس دیده می‌شود.

    اما نمونه ای از توصیف یخچال‌های دوران قاجار در کتاب «نصف جهان فی التعریف الاصفهان» آمده‌است، مؤلف وضع یخچال‌های اصفهان در دورهٔ قاجاریه را همان گونه توصیف می‌کند که شاردن به آن اشاره کرده، وی می‌نویسد: «یخچالی که ساخته شده و دیواری بلند طرف جنوب آن دارد و از طرف مشرق به طرف مغرب کشیده شده و پای آن گودالی عمیق است که موضع جمع آوری و حفظ یخ است. طرف شمال این گودال کرت‌های بلندی درست کرده‌اند و در زمستان از آب نهرها زیاد در آن می‌نمایند و به شب‌های سرد روی آب بسته می‌شود…». مؤلف در ادامه به طرز تهیهٔ یخ همان گونه که شاردن فرانسوی توصیف نموده اشاره می‌کند.

    معماری یخچالها و فن ساختمانی آن‌ها به گونه‌ای است که دقت و نکته سنجی معماران این واحدها را به نکات عمده مهمی چون عایق‌کاری بنا، حفظ برودت مناسب جهت نگهداری یخ، مصالح ساختمانی و چگونگی تهیه یخ می‌رساند.

    یخچالها متشکل از سه بخش می‌باشند:

  • دیوار طویل سایه انداز
  • حوضچه‌های تولید یخ
  • مخزن یخ
  • مخازن یخ نیز خود به دو گونه‌اند:

  • مخازن گنبدی شکل به صورت پوشش بارک مخروطی
  • مخازن تونلی شکل به صورت دهلیز مستطیل شکل دراز


  • ارائه شده توسط : سعید زمانی

    در وب سایت : پرشین جم


    تحقیق آماده | | بازدید | : persiangem

    ارسال دیدگاه برای پست : تحقیق در مورد یخدان ها و یخچال های قدیمی - کلاس سوم

    نــظرات کــاربران

    • نام ارسال کننده: علی نورمحمدی

      من در کلاس سوم در یخچال های قدیمی تحقیق کرده بودم.عالی بود

      پنجشنبه ۱۳ خرداد ۱۴۰۰ -ساعت:۲۱:۰۳:۳۶
    • نام ارسال کننده: پریسا

      عالی توضیح میده من اینهارا فرستادم

      یکشنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۶:۰۲:۲۹
    • نام ارسال کننده: راحله

      سلام خیلی خوب بود ممنون

      یکشنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۵:۰۲:۰۷
    • نام ارسال کننده: ملیسا

      عالی مخصوص کلاس سومی هاست زنده باشید دستتون درد نکنه😚😘😙😍😍😍😍😍😍

      یکشنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۰۹:۰۲:۲۳
    • نام ارسال کننده: النا

      عالی عالی عالی عالی عالی بود مممنون 🧡💜💚💛💙❤😊🥰😍🧕🙏🙏❄😘😘

      جمعه ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۹:۰۲:۳۹
    • نام ارسال کننده: ارام

      خوب بود ممنون

      جمعه ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۷:۰۲:۰۳
    • نام ارسال کننده: اصغر فرهادی

      بسیار عالی خیلی خوب

      جمعه ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۱:۰۲:۵۷
    • نام ارسال کننده: ehsani

      عالی🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏😑

      چهارشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۴:۰۲:۴۱
    • نام ارسال کننده: سارا

      عالی عالی💚💚💔❤💛👌👌👆👌

      چهارشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۴:۰۲:۵۵
    • نام ارسال کننده: ساجده احمدی

      عالی مخصوص کلاس سوم ها ست😘😍✌👊👏👌👌

      سه شنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۲۲:۰۲:۰۴
    • نام ارسال کننده: فربد

      عالی

      سه شنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۸:۰۲:۰۴
    • نام ارسال کننده: محمدرضا شاه پسندی

      خیلی خوب بود 🤩👏

      سه شنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۵:۰۲:۱۵
    • نام ارسال کننده: مهگل قنبری

      عالی حرف نداره دقیقا مناسب پایه ی سوم هست

      سه شنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۴:۰۲:۵۴
    • نام ارسال کننده: پدرام

      عالی

      سه شنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۰:۰۲:۰۳
    • نام ارسال کننده: سارا

      عالی

      یکشنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۲۰:۰۲:۲۹
    • نام ارسال کننده: آتنا رئوفیان

      من امتحان دادم ۲۰ گرفتم خیلی خیلی عالی 👌👌👌👌👌👏👏👏🙏🙏🙏🙏🖤💜🧡💛💓💕💖💗💙💚❤

      یکشنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۵:۰۲:۳۲
    • نام ارسال کننده: ملودی مدنی

      عالی بود 😍😍😍😍😍

      یکشنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۵:۰۲:۱۷
    • نام ارسال کننده: زهره رمضانی

      عالی و کاربردی

      یکشنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۴:۰۲:۰۲
    • نام ارسال کننده: ابوالفضل صدیقی

      ممنونم خیلی عالی وکاربردی بود زنده‌ باشید 🙏🙏🙏🙏

      یکشنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۰۰:۰۲:۴۶
    • نام ارسال کننده: بهار

      خوب بود

      شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۰ -ساعت:۱۰:۰۲:۱۵
  • نرگس در مورد :مهم ترین فایده حجاب چیست میگه :

    نمیدونم

    پنجشنبه ۱۳ خرداد ۱۴۰۰ 3 ماه پیش

  • حسام در مورد :انواع تصمیم گیری را نام ببرید تفکر هشتم میگه :

    تصمیم گیری آنی

    پنجشنبه ۲۰ خرداد ۱۴۰۰ 3 ماه پیش

  • Rahil در مورد :میتوکندری چیست علوم هفتم میگه :

    عالی هر سوالی بخوای هست و به راحتی به جواب میرسی

    سه شنبه ۱۱ خرداد ۱۴۰۰ 3 ماه پیش

  • بنیامین در مورد :مهم ترین محصول کشاورزی آسیا میگه :

    مهپ ترین محصول کشاورزی اسیا چیست

    دوشنبه ۱۰ خرداد ۱۴۰۰ 3 ماه پیش

  • النا در مورد :من یک نوجوان ایرانی هستم که تصمیم دارم میگه :

    خوب

    پنجشنبه ۱۳ خرداد ۱۴۰۰ 3 ماه پیش

    • ...

    به نظر تان در پرشین جم چه مطالبی درج شود؟